2 nci İnönü Muharebeleri


2nci İnönü Muharebeleri

(23 Mart-4 Nisan 1921)

Asi Çerkez Ethem’in ayaklanmasını da fırsat bilen Yunanlıların 6-11 Ocak tarihleri arasında yapılan 1nci İnönü Muharebeleri sonunda;

  1. Türk Ulusunun varlığı ve savaşma gücü belgelenmiş ve TBMM Hükümetinin İçte ve dışta tanınması sağlanmıştır.
  2. Başta Çerkez Ethem olmak üzere birkaç ufak ayaklanma dışında isyanlar bastırılmış ve ülkede huzur ortamı oluşmuştur.
  3. Devlet çarkı çalışmaya başlamış; vergilerin alınması, askere alma işlemleri normale dönmüş ve devlet, kaynaklarına sahip olmuştur.
  4. “Düzenli Ordu” teşkili mümkün olmuş ve milletin yeni kurduğu ordusuna güveni artmıştır. Düzenli Ordu olmadan bu muharebelerin kazanılamayacağı ortaya çıkmıştır.
  5. Ankara Hükümetinin İstanbul’daki Padişah hükümetine karşı üstünlüğü ortaya çıkmıştır.

Ancak; yaklaşık iki ay on üç gün sonra yeni kurulan Kostantin İdaresinin İngilizlere karşı güven tazelemek istemesi; İngiliz hükümetinin Anadolu’da güçlenmekte olan Türk Milli Hükümetine ders vermek; her istediklerini yapan padişahın tahtını ve egemenliğini korumak; Londra Konferansından istediği sonucu alamayınca Sevr’i bir an önce ve daha ağır koşullarda uygulamaya geçirmek için Yunanlıları esaslı bir saldırıya geçirdiler.

Zaten 1nci İnönü de itibar kaybeden ve Düzenli Orduya geçen Türk Ordusunun güçlenmesinden endişe eden Yunanlıların da bir saldırı için hazırlıkları vardı.

2nci İnönü Muharebeleri başlarken Türk Ordusu mevcudu 30 bin Yunan Ordusu ise 60 bin kişi idi.

MSB ve Genelkurmay Başkanlığı uyum içinde, örgütlerini tamamlamaya çalışıyorlardı.

Batı Cephesi Komutanlığı, komutanı Alb. İsmet (İnönü) ve Güney Cephesi, komutanı Alb. Refet (Bele), şeklinde iki cephe halinde idi.

Muharebenin sonunda toplam 156’sı subay 4950 kayıp vardı. Kaçaklardan Muharebe sırasında yakalananlar idam edilmişlerdir.

Bu arada 44 subay 637 er şehit olmuştur.

Her iki muharebede de meydana gelen aksaklıkların altında Düzenli Orduya geçişin ciddiyetine bazı komutanların varmamış olduğu gerçeği de vardır.

İstanbul’da bulunan subayların Anadolu’ya geçişleri daha tamamlanmamıştı.

Ve bu Muharebenin sonuçları

  1. Ankara’da Milli hükümetin itibarı artmıştır.
  2. Milli hükümetin varlığını bütün Avrupa kabul etmiştir.
  3. Yunanlıların müttefiklerin nazarında itibar kaybına, Türk Ulusunun, Yunanlıları ikinci defa yenmesi ile moral ve güç kazanmasına neden olmuştur.
  4. Türk Ordusunun kendisine güvenini ve Komutanlarının sevk ve idaresindeki inancı artırmıştır.
  5. İtilaf devletleri kararlarını değiştirmek zorunda kalmışlardır.
  6. Fransızlar Zonguldak’ı, İtalyanlar Konya’yı tahliye ederek çekildiler. İngiltere ise kabul edilmeyen bir anlaşmayı murahhaslarımızla imzaladı ve zımmen de olsa Anadolu Milli Hükümetini kabul etmek zorunda kaldılar.
  7. İç politikada egemenlik ve bütünlük elde edilmiştir.

     Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa, Yunanın perişan bir vaziyette geri çekilişini Metristepe’den zevkle izlemiş bu saat itibariyle gördüklerini, 1 Nisan 1921 saat 18.30’dan sonra Genelkurmay Başkanlığı’na gönderdiği raporda şöyle betimlemiştir: “Saat 18.30 sonrada Metristepe’den gördüğüm vaziyet… Gündüzbey şimalinde sabahtan beri sebat eden ve dümdar olması muhtemel bir düşman müfrezesi sağ cenahımızda gayrı nizami çekiliyor. Bozüyük yanıyor. Düşman binlerce maktullerle doldurduğu muharebe meydanını silahlarımıza terk etmiştir.”

    Yunan süngüleri, henüz 1nci İnönü Muharebesi’nin top dumanlarının hatırası silinmemiş olan İnönü sırtlarında bir kere daha eğilmiştir. Yunan tümenlerinin geri çekilme haberi derhal yayılmış, Ankara ve bütün Anadolu sevinç içinde çalkalanmaya başlamıştır.

  Muharebenin kesin olarak Türk Ordusu’nun galibiyeti ile sonuçlandığına dair telgraf 1 Nisan 1921 akşam saat 18.30’da Genelkurmay Başkanlığı’na çekilmiştir. TBMM Başkanı Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’nın zaferi müjdeleyen telgrafına aynı gün tebrik ve takdirlerini bildiren telgrafı yollanmıştır: “…Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz. İstila altında bahtsız topraklarımızla beraber, bütün vatanın bugün her yanında zaferinizi sevinç içinde kutlanmaktadır. Düşmanın istila-i hırsı emsalsiz yurt severliğin yalçın kayalarına başını çarparak hurdahaş oldu. Adınızı tarihin kıvanç yazıtına kaydeden ve bütün ulusu hakkınızda sonsuz minnet ve şükrana sürükleyen büyük gaza ve zaferinizi tebrik ederken, üstünde durduğunuz tepenin size binlerce düşman ölüleriyle dolu meydan-ı şeref seyrettirdiği kadar; milletimiz ve kendiniz için şaşa-i itilâ ile dolu bir ufku istikbale de bakmakta ve hükmetmekte olduğunu söylemek isterim.”.

  İsmet Paşa, Mustafa Kemal Paşa’nın TBMM Başkanı Mustafa Kemal’e bu takdir ve tebrik telgrafından duyduğu memnuniyeti çektiği şu telgraf ile bildirmiştir:

“Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Kemal Paşa Hazretleri’ne,  

“Zülüm ve zorbalık dünyasının en zalimce hücumlarına karşı yalnız ve şaşkın kalan milletimizin maddi ve manevi bütün kabiliyet ve kuvvetlerini ruhundaki ateşle toplayan ve harekete geçiren Büyük Millet Meclisi’nin Başkanı Mustafa Kemal Paşa! Kahraman askerlerimiz ve zabitlerimiz ve askerlerimizle ile avcı hatlarında omuz omuza vuruşan tümen ve kolordu komutanları namına takdirat ve tebrikatınızı kemali fahr ile arz-ı şükran ederim.

 Garp Cephesi Kumandanı İsmet”.

Harp edebiyatının parlak örneklerinden olan bu iki telgraftan başka, Genelkurmay Başkan Vekili Fevzi Paşa’da İsmet Paşa’yı kutlamış ve şu tebrik telgrafını göndermiştir:“ Metristepe’de Garp Cephesi Kumandanı İsmet Paşa Hazretlerine, Düşmanın saldırgan siyasetlerini tatbik etmek için Anadolu’muza saldırarak bütün ordusuyla yedi günden beri pek kanlı devam eden 2nci İnönü Meydan Muharebesi’nde azimkâr kumandanız altında Garp Ordusu’nun kazandığı kati muzafferiyetten dolayı en büyük şükranlarımı dermeyan ile sizi ve şanlı askerlerinizi tebrik ederim”. 

Yusuf İzzet paşa TBMM de başarıyı Fevzi(Çakmak) paşaya mal etmek için bir konuşma yapmış ancak Fevzi paşa meclis kürsüsünden;” Bu muzafferiyeti kazanan batı cephesinde muharebe hattında dövüşen ordunun erinden komutanına varıncaya kadar gösterdiği yüksek savaş kabiliyet ve kudretidir.”  

  4 Nisan 1921 günü öğleye doğru süvariler tam olarak İnegöl’e hâkim olmuş ve Kocaeli birlikleri Yenişehir’e girmiştir.

  4 Nisan 1921 itibariyle 3. Yunan Kolordusu çıkış mevzilerine, Bursa bölgesine geri dönmüş, Batı Cephesi’ndeki askeri harekât bitmiş, 2nci İnönü Muharebesi böylece sona ermiştir.

  2nci İnönü zaferi, İsmet Paşa’nın ordu ve siyaset üzerindeki gücünü artırmış, kamuoyu onu İnönü kahramanı olarak görmeye başlamıştır.

   Mustafa Kemal Paşa da, daha sonraları, soyadı kanunu çıktıktan sonra İnönü muharebelerinde elde ettiği başarılar nedeniyle, İsmet Paşa’ya “İnönü” soyadını verecektir. Bu muharebeden sonra Müdafaa-i Milliye Vekili Fevzi Paşa, TBMM’nin kararıyla Birinci Ferikliğe (Günümüzde Korgeneral.) terfi ettirilmiştir.

 

 

YAZIYI PAYLAŞ!

İlk Yorum Yazan Sen Ol!

YAZARIN SON 5 YAZISI
03Nis

2 nci İnönü Muharebeleri

08Mar
28Oca
20Oca
10Oca

İsmet İnönü ve Malatya..

saniye sonra kapatılacak. REKLAMI GEÇ
Popup Reklam