Malatya’nın Unutulmaz Felaketi: Bir Şehrin Yıkımı ve Direnişi

6 Şubat 2023 sabahı saat 04:17’de Kahramanmaraş merkezli büyük deprem, yalnızca Türkiye’nin güneydoğusunu sarsmadı — binlerce insanın kaderini değiştirdi, şehirleri harabeye çevirdi ve özellikle Malatya’da derin izler bıraktı. Depremin merkez üssü Kahramanmaraş olmasına rağmen, Malatya şehri ve çevresi de bu doğal felaketin en ağır etkilenen yerlerinden biri oldu. Bu deprem, bölgenin “asrın felaketi” olarak tarihe geçmesine neden oldu ve Malatya’da yaşananlar hâlâ hafızalardan silinmedi

Felaketin Anı ve İlk Yıkım

Depremin ilk saniyelerinde yıkımın hızı insan aklını zorlayacak kadar büyüktü. Malatya’nın Yeşilyurt ve Battalgazi ilçelerinde çok sayıda bina saniyeler içinde yerle bir oldu. Binaların göçmesi sadece fiziksel yapıyı değil; ailelerin hayatlarını, gençlerin umutlarını ve yaşanmışlıkları da yok etti. Birçok mahallede enkaz altında kimseler kurtarılmayı beklerken, şehrin sokakları çığlıklar, yardım çağrıları ve sessiz bekleyişlerle doldu.

Drone görüntüleri, bir zamanlar ayakta duran yüzlerce binanın artık sadece enkaz yığınlarından ibaret olduğunu gösteriyordu. Malatya valiliğinin paylaştığı bilgilere göre şehir merkezinde binlerce bina ya tamamen çöktü ya da ağır hasar aldı. Enkaz altında kayıplar bulan ailelerin acısı yıllar sonra bile tazeliğini koruyor.

İnsan Kaybı, Göç ve Sosyal Çöküş

Felaketin hemen ardından sayılar netleşmeye başladıkça, Malatya’da ve deprem bölgesinde yaşanan insan kaybı tüm ülkeyi şok etti. Resmi rakamlara göre tüm Türkiye genelinde 53 binden fazla can kaybı yaşanırken, Malatya da bu kayıplardan derin şekilde etkilendi.

Bir Sabah Her Şeyin Değiştiği An

Depremin ilk anlarında Malatya’da zaman adeta durdu. Sokaklar karanlık, hava soğuk, insanlar ise ne olduğunu anlamaya çalışıyordu. Yeşilyurt ve Battalgazi başta olmak üzere birçok ilçede apartmanlar saniyeler içinde çöktü. İnsanlar sevdiklerinin sesini duymak için enkaz başlarında sabahladı. O sabah Malatya’da sadece betonlar değil, bir şehrin güven duygusu da yerle bir oldu.

Enkaz Altında Kalan Hayatlar

Deprem sonrası günler, Malatya’da acının ve bekleyişin günleri oldu. Enkaz altından çıkan her can, sevinçle gözyaşını bir araya getirirken; ulaşılamayan her ses yüreklerde derin yaralar açtı. Aynı sokakta bir evin tamamen yıkıldığı, yanındaki evin ayakta kaldığı görüntüler, felaketin ne kadar acımasız ve rastlantısal olduğunu gözler önüne serdi.

Binlerce aile, bir gecede evsiz kaldı. Yıllarca biriktirilen anılar, fotoğraflar, hatıralar enkazla birlikte yok oldu. Malatya’da deprem, sadece can kayıplarıyla değil; geride kalanların yaşadığı sessiz çöküşle de iz bıraktı.

Şehir Boşaldı, Hayat Durdu

Depremin ardından Malatya’dan büyük bir göç başladı. Evleri ağır hasar alan, iş yerleri yıkılan ya da psikolojik olarak şehirde kalamayan binlerce vatandaş başka illere gitti. Şehrin sokakları sessizleşti, çarşılar eski kalabalığını kaybetti. Bir zamanlar canlı olan mahallelerde, konteynerlerin ve boş arsaların hâkim olduğu yeni bir düzen oluştu.

Ekonomi ve İş Hayatı Büyük Darbe Aldı

Malatya ekonomisi depremden ağır şekilde etkilendi. Sanayi tesisleri, küçük esnaflar, tarım alanları ve üretim zinciri büyük zarar gördü. Pek çok işletme kapılarını kapatmak zorunda kalırken, binlerce kişi işsiz kaldı. Özellikle geçimini günlük kazançla sağlayan esnaf ve tarım emekçileri, deprem sonrası en zor şartlarla yüz yüze kaldı.

Kayısı diyarı olarak bilinen Malatya’da, üretim ve depolama alanlarının zarar görmesi tarımı da olumsuz etkiledi. Deprem, şehrin ekonomik omurgasında derin çatlaklar oluşturdu.

Konteyner kentlerde başlayan yeni hayat, alışılmış bir yaşam değildi. Dar alanlarda paylaşılan acılar, insanları birbirine daha çok yaklaştırdı. Komşular komşu oldu, yabancılar aile gibi davranmaya başladı. Malatya, deprem senesinde dayanışmayı yeniden öğrendi.

Çocuklar oyun oynamayı unuttu, yaşlılar eski evlerini rüyalarında görmeye başladı. Deprem, sadece binaları değil; insanların içindeki güven duygusunu da yıktı. Malatya’da deprem senesi, kalplerde derin izler bıraktı.

Bugün yeni evler yapılıyor, sokaklar yeniden şekilleniyor. Ama o senenin acısı hâlâ konuşulmadan bile hissediliyor. Çünkü deprem senesi, Malatya’ya sadece yıkımı değil; sabrı, direnci ve birlikte ayakta kalmayı da öğretti.

Bu şehir çok şey kaybetti…

Ama insanlığını kaybetmedi.

Dilek Kiraz