Ramazan ayı yaklaşırken toplumun vicdanı bir kez daha harekete geçiyor. Market rafları yardım kolileriyle doluyor, ve hayırseverler dar gelirli ailelere ulaşmak için seferber oluyor. Ancak her yıl tekrarlanan bu tablo, artık daha yüksek sesle şu soruyu sorduruyor: Ramazan paketi gerçekten bir çözüm mü, yoksa sorunu sadece erteliyor mu?

Şüphesiz ki bir gıda kolisi, bir hanenin o akşamki sofrasına umut olur. İçindeki un, yağ, şeker, bakliyat; yokluğun ortasında geçici de olsa bir rahatlama sağlar. Fakat bu rahatlama çoğu zaman kısa sürer. Ramazan bittiğinde koliler tükenir, bağış kampanyaları sona erer; dar gelirli ailelerin geçim mücadelesi ise aynı ağırlığıyla devam eder. Yoksulluk, takvim yapraklarıyla sınırlı bir sorun değildir; 365 gün boyunca hissedilen bir gerçekliktir.

Bu nedenle son yıllarda sosyal politikalarda giderek daha fazla dile getirilen görüş şudur: Yardım anlayışı değişmeli. İhtiyaç sahibine sadece “vermek” yerine, onu kendi ayakları üzerinde durabilecek hale getirecek kalıcı modeller geliştirilmelidir. Çünkü sürdürülebilir sosyal destek, geçici gıda yardımlarından çok daha derin ve planlı bir yaklaşım gerektirir.

Kalıcı çözüm denildiğinde ilk akla gelen başlıklardan biri, düzenli ve denetlenebilir nakdi destek sistemleridir. Nakit destek, ailelerin gerçek ihtiyaçlarını kendilerinin belirlemesine olanak tanır. Bir ev için öncelik mutfakken, bir başka ev için kira, elektrik, doğalgaz ya da okul masrafları olabilir. Gıda kolisi her haneye aynı içeriği sunarken, nakit destek ailelerin kendi önceliklerine göre hareket etmesini sağlar. Bu da yardımı hem daha adil hem de daha etkili kılar.

Bir diğer önemli başlık ise istihdam ve üretime dayalı projelerdir. Özellikle uzun süredir işsiz olan bireyler, kadınlar ve gençler için meslek edindirme kursları, yerel kooperatifler ve mikro girişim destekleri büyük önem taşımaktadır. Bir annenin evde üretim yaparak gelir elde etmesi, bir gencin meslek öğrenerek iş bulması; sadece o haneyi değil, toplumun tamamını güçlendiren sonuçlar doğurur. Yardım alan birey, zamanla üreten ve katkı sunan bir bireye dönüşür.

Uzmanlar, yardımların kalıcı olabilmesi için sosyal inceleme ve takip mekanizmalarının da güçlü olması gerektiğini vurguluyor. Yardım bir defalık verilmemeli; ailenin durumu düzenli olarak izlenmeli, ihtiyaçlara göre destek modeli güncellenmelidir. Bu yaklaşım, hem kaynak israfını önler hem de gerçekten ihtiyaç sahibi olanların sistem dışında kalmasını engeller.

Öte yandan, yardımların insan onurunu koruyan bir anlayışla sunulması da büyük önem taşır. Uzun kuyruklar, teşhir edilen koliler ve fotoğraf karelerine sıkışan yardımlar, çoğu zaman ihtiyaç sahibini rencide edebiliyor. Oysa sessiz, düzenli ve kişiye özel destek modelleri; yardımı alan kadar verenin de vicdanını rahatlatıyor.

Yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, iş dünyası ve hayırsever vatandaşlar el ele verdiğinde, Ramazan ayı yalnızca bir yardım dönemi olmaktan çıkıp sosyal dönüşümün başlangıç noktası haline gelebilir. Bir ay boyunca dağıtılan koliler yerine, yılın tamamına yayılan projelerle binlerce ailenin hayatına dokunmak mümkündür.

Ramazan, paylaşmanın ve dayanışmanın en yoğun hissedildiği zaman dilimidir. Ancak bu ruhu sadece iftar sofralarında değil, uzun vadeli sosyal politikalarda yaşatmak gerekmektedir. Çünkü gerçek çözüm; bir ay tok tutmak değil, bir ömrü onurlu ve sürdürülebilir bir yaşamla buluşturmaktır.